دهم آبانماه سالروز عمليات غرور آفرين محرم درمنطقه عمومي دهلران گراميباد

دهلران – جام سحر

عمليات محرم نقطه عطفي درتاريخ دفاع مقدس است

نعمت الله صفري فرماندار دهلران در آستانه سالروز عمليات محرم  در دهلران درگفتگو با خبرنگار ما گفت : عمليات محرم نقطه عطفي درتاريخ دفاع مقدس است . وي اظهار داشت : شهرهاي دهلران و موسيان از اولين شهرهايي هستند كه مورد هجوم وحشيانه و ناجوانمردانه ارتش بعث عراق قرار گرفتند . ارتش ر‍ژيم بعث چندماه قبل از شروع جنگ تحميلي يعني خرداد 59 تجاوزات خود را از مرز دهلران آغاز كرد بطوريكه اولين شهيد آغاز تهاجم عراق عليه ايران فرمانده پاسگاه سميده دهلران  بوده است . وي عملياتهاي مهم و سرنوشت ساز دفاع مقدس در دهلران را اينگونه برشمرد :‌عمليات مهم فتح المبين ، والفجرمقدماتي ، والفجر 1، والفجر6 وعمليات غرو آفرين محرم كه در اين عمليات بخش وسيعي از خاك جمهوري اسلامي ايران از لوث وجود دشمن زبون پاكسازي شد

مشق محرم:

سرهنگ پاسدار محمدزاده مديركل بنياد حفظ آثار و نشرارزشهاي دفاع مقدس استان ايلام نيز درگفتگويي با عيلام خبر به توصيف گوشه اي از عمليات محرم پرداخت وي گفت: گرمادرتكثروتراكم بود ، هيجان و التهاب از سروروي دشت باريدن گرفته بود واز هرسوي رشته اي نارنجي سوز و حرارت وزيدن گرفته بود مرز در مدار مدارا بود اما هرازگاهي طعنه ي تيري خلوت آنرا مي شكست بارها از مدار مرز رگبارهاي كينه اي از آنسوي خط الرأسش رها شده بود اما كسي به درستي نميدانست كه در چكامه شهريور  به ناگاه آنگهاي غرش آهن و بلوا باريدن گيرد همه چيز به ظاهر آرام بود و در سيرطبيعي خود مشق حيات مي نمود اما در تابستان از تكثيرالتهاب ، به ناگاه همه چيز رنگ باخت وقاب آرامش در ازدحام امواج بلوا شكست.مرزهاي مدارا در هم فرو ريخت و توپها تصنيف تهديد و ويراني را درگوش آسمان آواز دادند

اينسويي تر مرداني از جنس شور و شيدايي مرداني از قبايل قرابت و همدلي وآوازهاي دل و دلدادگي ديوارهاي بليغ دفاع را در مرزهاي مهجور تكثير كردند وآوازهاي آسمان را از نو سردادند . ديباچه دفاع در حال نگارش بود ودلها يادنامه رزم را درآوردگاه حماسه زمزمه مي كردندانگار" دهلران " در يادنامه دلها جلوه اي تازه گررفته بود ،نسيم مه در حرم التهاب وزيدن گرفته بود ،انباني از آيه هاي عشق و ايستادگي را بر گستره دشتهاي سرخ و سوزان جنوب مي پاشيدشهر گرچه در كشاكش شعله و خاكستر بوداما درمتن آن مجاهد وازخودگذشتگي خودموج مي زد،اينبار فرزندان مجاهدت دردر دواير چرخان سماء مشق محرم مي كردند انگار كربلا از نوع كرامت خود را برضريح تاريخ ،گردن آويز مي كرد  و از الطاف آن عمليات محرم متبلور گشت

جعفر نظري مسئول يادمان شهداي شرهاني و معاون سياسي اجتماعي فرمانداري دهلران نيز در گفتگويي اختصاصي به تشريح عمليات محرم پرداخته است كه توجه شما را به خواندن آن جلب مي كنيم : باشروع جنگ تحميلي ارتش ر‍ژيم بعثي در اولين روزهاي جنگ تجاوز خود را براي اشغال شهر دهلران از محور موسيان آغاز نمودمردم غيرنظامي و بومي با ابتدائي ترين سلاحهاي خودبمدت 18روز در مقابل ارتش تادندان مسلح عراق مقاومت كردند كه از آن بنام اولين مقاوت در تاريخ دفاع مقدس استان ايلام ياد مي شود در اين عمليات كه بنام نبردموسيان معروف است دونفر از سران دو ايل دهلران يعني ايل كرد و ايل لر بنام شهيدان الياس ملكي و خانمحمد محمدي و دونفر پاسدار بومي بنامهاي دانيال لياقتمند و ناصر جعفري به شهادت رسيدند .دشمن بعث در تاريخ 18مهرماه 59 شهر دهلران و روستاهاي بخش مركزي و موسيان را به اشغال خود درآوردكه پس از 19ماه عمليات بزرگ فتح المبين در اين سرزمين آغاز و بخشي از خاك كشورمان آزاد شد ودشمن عقب نشيني كرده وبرروي ارتفاعات حمرين و چم هندي مستقر شد در برجاده دهلران انديمشك تسلط داشت لذا رزمندگان اسلام عمليات بزرگ ديگري به نام " محرم " براي بدست اوردن ارتفاعات ، دستيابي به تأسيسات نفت و گار منطقه آغاز كردند  عمليات محرم در تاسوعا و عاشوراي سال 1361 از سه محور موسيان ،نهرعنبر و شرهاني باشركت يگانهايي از ارتش و سپاه از جمله لشكر 8نجف اشرف به فرماندهي شهيد حاج احمد كاظمي ،لشگر14امام حسين به فرماندهي شهيد حاج حسين خرازي ولشگر 17علي ابن ابيطالب به فرماندهي شهيد مهدي زين الدين بارمز يا زينب (س) آغاز شد . در اولين شب اين عمليات در محور عين خوش به سمت شرهاني با توجه به اينكه دشمن در غرب رودخانه دويرج قرار داشت لشگر14امام حسين (ع) اصفهان بعنوان خط شكن در اين محورمستقر كه همزمان در همان شب، باراني سيل آساشروع به باريدن كرد كه در اثرطغيان رودخانه دويرج  رزمندگان اسلام براي عبور بامشكل مواجه مي شوند لذا باوجود مشكلات فراوان يك گردان از لشگر14 امام حسين (ع) كه رزمندگان اصفهاني بودند جهت عبور از رودخانه داوطلب مي شوند گفتني است اگر  اين رزمندگان از رودخانه عبور نمي كردند و به خط دشمن حمله نمي بردند  تعداد سه يگان ديگر كاملا در محاصره قرار مي گرفتند بهمين دليل در هنگام عبور تعداد 400 نفر از رزمندگان اسلام در موجهاي وحشي دويرج گرفتار مي آيند و به شهادت مي رسند وتعداد اندكي از آنها موفق به عبور مي شوند و همان افرا خط دشمن را مي شكنند

عمليات محرم با همكاري وي‍ژه نيروهاي محلي در شناسايي و اطلاعات و عمليات صورت مي گيردوگردان 505محرم كه متشكل از رزمندگان بومي دهلران است براي اولين بار در اين عمليات شركت مي كنند

عمليات غرور آفرين محرم دستاوردهاي بسياري داشت كه به اهم انها اشاره مي كنيم:

انهدام 490دستگاه تانك و نفربر وخودور و 10فروند هواپيما

به غنيمت گرفتن 451 دستگاه تانك و نفربروخودرو وتفنگ 106 موشك انداز وانواع ضدهوايي و خمپاره انداز

در اين عمليات مهم بيش از 7000 نفر از ارتش كفر كشته و 3400 نفر نيز به اسارت نيروهاي اسلام درآمدند

850 كيلومتر از خاك جمهوري اسلامي ازجمله سلسله جبال حمرين حوضچه هاي مهم نفت و گاز منطقه بيات و موسيان  و70حلقه چاه نفتي آزاد شد ورزمندگان اسلام بربخشهايي از خاك عراق تسلط پيداكردند

عمليات محرم از شاخص ترين عملياتهاي رزمندگان اسلام است كه شكل گرفتن يگانهاي رزم درسپاه وتعقيب دشمن درخاك عراق براي ايجاد فشار و خروج دشمن از بخشهاي مهم خاك كشورمان وهمچنين آزاد شدند تأسيسات مهم اقتصادي نفت و گاز كه در اشغال ارتش بعث قرار داشت وكوتاه كردن دست دشمن از گلوله باران مسيرجاده مواصلاتي  انديمشك دهلران كه در واقع خط انتقال غرب به جنوب كشور بود وتسلط نيروهاي خودي بر روي ارتفاعات مهم 175، 178، وقله 290 كه كاملا برجاده هاي تداركاتي عراق تسلط داشت را مي توان از دستاوردهاي آن عنوان كرد  

بدليل وسعت اين عمليات و دست به دست شدن بخشي از خاك كشورمان بين رزمندگان اسلام و ارتش بعث عراق پيكرمطهر تعداي از شهداي گرانقدر در معركه باقي مي ماند كه با پايان گرفتن جنگ گروههاي تفحص پيكرشهدا در منطقه شرهاني كه كانون عمليات محرم بود مستقر شدند و پس از احداث بنائي بسيار زيبادر منطقه شرهاني به نام معراج شهدا پيكرهاي مطهر بسياري از شهدا كشف و به دست خانواده هايشان رسيد

هم اينك منطقه شرهاني بعنوان  نقطه ايثار و يكي از سندهاي افتخاردوران دفاع مقدس محل برگزاري دعاي پرفيض عرفه و محل زيارت كاروانهاي راهيان نور از سراسر كشور است كه داراي آثار بسيارماندگاري از آن دوران از جمله سنگر ،خاكريز، ادوات زرهي تانك و نفربر هاي منهدم شده موانع خورشيدي ، سيم خاردار و ميادين مين دست نخورده و كانال بسيار مشهور شرهاني كه توسط دشمن وبا طرح وحمايت و  ابتكارات كشورهاي دنيا براي رژ‍يم عراق ساخته شده به طول 90كيلومتر و عرض 5 متر و عمق 6 متر با بكار بردن انواع موانع انفجاري و سيم خاردار بعنوان سدي براي  عبور رزمندگان اسلام احداث شده است ، قرار دارد كه اين كانال بسيار مهم از شرهاني تا منطقه فكه پس از عبور از شرايط مختلف طبيعي منطقه و پستي و بلنديهااحداث شده است هم اكنون كاملا دست نخورده مورد بازديد كاروانهاي راهيان نور مي باشد

تهيه و تنظيم :فرمانداري دهلران ، بنياد حفظ آثار و نشرارزشهاي دفاع مقدس استان ايلام  وسپاه  ناحيه دهلران

نگاهی به عملیات محرم

مکان عملیات:		موسیان - ارتفاعات مرزی حمرین
نوع تک:		نیمه گسترده
فرماندهی:		مشترک
سازمان عمل‌کننده:		مشترک

تاریخچه

با فرا رسیدن ماه محرم، سال ۱۳۶۱ شمسی، گردان‌های عزادار امام حسین (ع) با دسته‌های سینه‌زنی در خطوط جنگی و یگان‌ها به راه می‌افتند و خاطرات جنگ‌های صدر اسلام را متجلی می‌کنند. آوای سوگواری مناجات برای سرور شهیدان همه جا به گوش می‌رسد. نیروهای عراقی از وحشت حمله رزمندگان در ماه محرم به دستور فرماندهان در آمادگی کامل به سر می‌برند.

درپاییز سال ۱۳۶۱ شمسی، .تیپ ۸۴ پیاده خرم اباد از ارتش, لشکرهای ۲۵ کربلا، نجف اشرف، علی‌بن ابی‌طالب (ع) و امام حسین (ع)از سپاه پاسداران ماموریت می‌یابند خود را در در منطقه عملیاتی «موسیان» سازماندهی کنند

موقعیت جغرافیایی

مشخصه مهم این منطقه؛ وجود ارتفاعات جبال حمرین که خط مرزی قراردادی ایران و عراق قبل از تجاوز این کشور به ایران بود. یکی از عوارض طبیعی منطقه، رودخانه چیخراب، دویرج و میمه‌است که فصلی و وحشی بودند، به هنگام طغیان، ارتفاع آب آن بعضا به ۱۰ برابر معمول می‌رسد.

منطقه عملیاتی در حوزه ماموریت سپاه چهارم عراق قرار داشت و پدافند از منطقه عملیاتی محرم، به عهده لشگر ۱۰ زرهی بود.

مرحله اول عملیات

عملیات در تاریخ 10/8/1361 ساعت ۲۲:۸ دقیقه، با رمز «یا زینب» (س) در منطقه عملیاتی موسیان و شرهانی، زبیدات، جنوب شرقی دهلران در غرب عین خوش با اهداف آزادسازی ارتفاعات حمرین در جنوب دهلران و تهدید و دسترسی به امکانات نفتی داخل خاک عراق و شهرک زبیدات آغاز می‌شود. تا نزدیک صبح، بیشتر اهداف عملیات تامین می‌شود و الحاق نیروها با موفقیت صورت می‌گیرد ولی در منطقه چپ درگیری، بر اثر بارندگی و طغیان آب شکاف ایجاد می‌شود و تلاش می‌گردد تا دشمن نتواند از آن نقطه استفاده کند. با روشن شدن هوا، هواپیماهای عراق با تمام امکانات اقدام به حمله کرده و با ریختن بمب و راکت تلاش می‌کنند مانع ادامه عملیات شوند که در همین حین نیروی هوایی ایران نیز وارد معرکه شده و پاسخ مناسبی به نیروی هوایی عراق می‌دهد.

آزادی ۵۵۰ کیلومترمربع از خاک میهن اسلامی، ۲۶۰۰ بعثی کشته و زخمی، ۱۹۷۰ نفر اسیر، ۹۰ دستگاه تانک و نفربر و ۱۳ دستگاه خودرو منهدم شده از دستاوردهای مرحله اول است.

مرحله دوم عملیات محرم

روز بعد، ساعت ۲:۳۰ بامداد مرحله دوم آغاز می‌شود. به دلیل موفق نشدن نیروها در سمت چپ محور درگیری و امکان انجام عملیات از سوی دشمن، یگان‌های رزمی ایران به سرعت آماده می‌شوند تا نقطه ضعف را پر کنند. پس از عبور از موانع ایذایی و میدان مین، ابتدا گردان سیدالشهدا (ع) که مهم‌ترین گردان لشکر ۲۵ محسوب می‌شود خود را به مواضع عراق می‌رساند که با شلیک تعداد زیادی گلوله و آرپی‌جی اقدام به عملیات ایذایی می‌کند، بدین صورت زمینه برای هجوم لشکرهای امام حسین (ع) و علی‌بن‌ابی‌طالب (ع) آماده می‌شود. نیروهای سپاه اسلام به دشمن یورش می‌برند. درگیری در خاکریزی‌های دشمن به نبرد تن به تن می‌رسد و تعداد زیادی از عراقی‌ها کشته و زخمی و تسلیم می‌شوند و بقیه فرار می‌کنند. رزمندگان تا صبح خود را به جاده شرهانی می‌رسانند و پاسگاه‌های جم هندی و ربط را فتح می‌کنند

مرحله سوم عملیات محرم

سومین مرحله عملیات چهار شب بعد در ساعت ۲۲ با هدف تسخیر ارتفاعات غربی، دامنه‌های غربی جبال حمرین، جاده‌های تدارکاتی دشمن و تامین اهداف فتح شده در مراحل نخستین آغاز می‌شود.

برای سومین بار پس از عبور از بلندی‌های حمرین به سوی چاه‌های نفت منطقه یورش می‌برند و تمام موانع را پشت سر می‌گذارند. در آستانه ورود به شهرک «زبیدات»، تانک‌های مستقر در بلندی‌ها و شیارها آخرین تلاش را انجام می‌دهند تا مانع ورود به شهر شوند. آرپی‌جی زن‌ها تعدادی از آنها را شکار می‌کنند و باقیمانده تانک‌ها می‌گریزند و در سمت زبیدات موضع می‌گیرند. پس از در هم شکسته شدن آخرین مقاومت‌های دشمن، رزمندگان اسلام وارد شهر تخلیه شده زبیدات می‌شوند و کار تعقیب تا غرب شهرک ادامه می‌یابد.

دستاوردهای عملیات محرم در استان ایلام

خارج کردن جاده دهلران - عین خوش به طول ۱۰۰ کیلومتر از زیر دید و تیر دشمن

تامین امنیت شهرهای «موسیان»، «دهلران» و پادگان «عین خوش»، «دشت اژیه» و دهکده‌های اطراف آن و آزادسازی کوه‌های «حمرین»

آزادسازی منابع نفتی موسیان، بیات و حوضچه‌های نفتی زبیدات، تلمبه‌خانه و ۷۰ قطعه چاه

تامین قسمتی از مرز به طول ۵۰ کیلومتر

تعداد اسرا ۳۴۰۰ نفر

مکان عملیات:		موسیان - ارتفاعات مرزی حمرین
نوع تک:		نیمه گسترده
فرماندهی:		مشترک
سازمان عمل‌کننده:		مشترک

تاریخچه

با فرا رسیدن ماه محرم، سال ۱۳۶۱ شمسی، گردان‌های عزادار امام حسین (ع) با دسته‌های سینه‌زنی در خطوط جنگی و یگان‌ها به راه می‌افتند و خاطرات جنگ‌های صدر اسلام را متجلی می‌کنند. آوای سوگواری مناجات برای سرور شهیدان همه جا به گوش می‌رسد. نیروهای عراقی از وحشت حمله رزمندگان در ماه محرم به دستور فرماندهان در آمادگی کامل به سر می‌برند.

درپاییز سال ۱۳۶۱ شمسی، .تیپ ۸۴ پیاده خرم اباد از ارتش, لشکرهای ۲۵ کربلا، نجف اشرف، علی‌بن ابی‌طالب (ع) و امام حسین (ع)از سپاه پاسداران ماموریت می‌یابند خود را در در منطقه عملیاتی «موسیان» سازماندهی کنند

موقعیت جغرافیایی

مشخصه مهم این منطقه؛ وجود ارتفاعات جبال حمرین که خط مرزی قراردادی ایران و عراق قبل از تجاوز این کشور به ایران بود. یکی از عوارض طبیعی منطقه، رودخانه چیخراب، دویرج و میمه‌است که فصلی و وحشی بودند، به هنگام طغیان، ارتفاع آب آن بعضا به ۱۰ برابر معمول می‌رسد.

منطقه عملیاتی در حوزه ماموریت سپاه چهارم عراق قرار داشت و پدافند از منطقه عملیاتی محرم، به عهده لشگر ۱۰ زرهی بود.

مرحله اول عملیات

عملیات در تاریخ 10/8/1361 ساعت ۲۲:۸ دقیقه، با رمز «یا زینب» (س) در منطقه عملیاتی موسیان و شرهانی، زبیدات، جنوب شرقی دهلران در غرب عین خوش با اهداف آزادسازی ارتفاعات حمرین در جنوب دهلران و تهدید و دسترسی به امکانات نفتی داخل خاک عراق و شهرک زبیدات آغاز می‌شود. تا نزدیک صبح، بیشتر اهداف عملیات تامین می‌شود و الحاق نیروها با موفقیت صورت می‌گیرد ولی در منطقه چپ درگیری، بر اثر بارندگی و طغیان آب شکاف ایجاد می‌شود و تلاش می‌گردد تا دشمن نتواند از آن نقطه استفاده کند. با روشن شدن هوا، هواپیماهای عراق با تمام امکانات اقدام به حمله کرده و با ریختن بمب و راکت تلاش می‌کنند مانع ادامه عملیات شوند که در همین حین نیروی هوایی ایران نیز وارد معرکه شده و پاسخ مناسبی به نیروی هوایی عراق می‌دهد.

آزادی ۵۵۰ کیلومترمربع از خاک میهن اسلامی، ۲۶۰۰ بعثی کشته و زخمی، ۱۹۷۰ نفر اسیر، ۹۰ دستگاه تانک و نفربر و ۱۳ دستگاه خودرو منهدم شده از دستاوردهای مرحله اول است.

مرحله دوم عملیات محرم

روز بعد، ساعت ۲:۳۰ بامداد مرحله دوم آغاز می‌شود. به دلیل موفق نشدن نیروها در سمت چپ محور درگیری و امکان انجام عملیات از سوی دشمن، یگان‌های رزمی ایران به سرعت آماده می‌شوند تا نقطه ضعف را پر کنند. پس از عبور از موانع ایذایی و میدان مین، ابتدا گردان سیدالشهدا (ع) که مهم‌ترین گردان لشکر ۲۵ محسوب می‌شود خود را به مواضع عراق می‌رساند که با شلیک تعداد زیادی گلوله و آرپی‌جی اقدام به عملیات ایذایی می‌کند، بدین صورت زمینه برای هجوم لشکرهای امام حسین (ع) و علی‌بن‌ابی‌طالب (ع) آماده می‌شود. نیروهای سپاه اسلام به دشمن یورش می‌برند. درگیری در خاکریزی‌های دشمن به نبرد تن به تن می‌رسد و تعداد زیادی از عراقی‌ها کشته و زخمی و تسلیم می‌شوند و بقیه فرار می‌کنند. رزمندگان تا صبح خود را به جاده شرهانی می‌رسانند و پاسگاه‌های جم هندی و ربط را فتح می‌کنند

مرحله سوم عملیات محرم

سومین مرحله عملیات چهار شب بعد در ساعت ۲۲ با هدف تسخیر ارتفاعات غربی، دامنه‌های غربی جبال حمرین، جاده‌های تدارکاتی دشمن و تامین اهداف فتح شده در مراحل نخستین آغاز می‌شود.

برای سومین بار پس از عبور از بلندی‌های حمرین به سوی چاه‌های نفت منطقه یورش می‌برند و تمام موانع را پشت سر می‌گذارند. در آستانه ورود به شهرک «زبیدات»، تانک‌های مستقر در بلندی‌ها و شیارها آخرین تلاش را انجام می‌دهند تا مانع ورود به شهر شوند. آرپی‌جی زن‌ها تعدادی از آنها را شکار می‌کنند و باقیمانده تانک‌ها می‌گریزند و در سمت زبیدات موضع می‌گیرند. پس از در هم شکسته شدن آخرین مقاومت‌های دشمن، رزمندگان اسلام وارد شهر تخلیه شده زبیدات می‌شوند و کار تعقیب تا غرب شهرک ادامه می‌یابد.

دستاوردهای عملیات محرم در استان ایلام

خارج کردن جاده دهلران - عین خوش به طول ۱۰۰ کیلومتر از زیر دید و تیر دشمن

تامین امنیت شهرهای «موسیان»، «دهلران» و پادگان «عین خوش»، «دشت اژیه» و دهکده‌های اطراف آن و آزادسازی کوه‌های «حمرین»

آزادسازی منابع نفتی موسیان، بیات و حوضچه‌های نفتی زبیدات، تلمبه‌خانه و ۷۰ قطعه چاه

تامین قسمتی از مرز به طول ۵۰ کیلومتر

تعداد اسرا ۳۴۰۰ نفر

منبع

• محسن رشید، گزارشی کوتاه/ مرکزمطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی